Kościół benedyktyński św. Piotra i Pawła w Hirsau 1083-1092

Cesarz był zwierzchnikiem kościoła zwoływał synody, nominował biskupów, biskupi mieli takie same obowiązki jak świeccy mianowani (podatki, lenne obowiązki). Cesarze niemieccy przejęli ta samą strukturę po Karolu Wielkim. 

Papież  Grzegorz VII  (1073-1085) reformator kościoła, wprowadza koncepcje oddzielenia kościoła od państwa. Kościół odrębna strukturą sakralną oddzieloną od struktury świeckiej regnum. Za tą koncepcją szły większe wpływy kościelne i umniejszenie władzy cesarskiej. Cała ówczesna Europa podzieliła się na dwa obozy pro – papieski i pro – cesarski (Henryk IV (Niemcy))

1122r konkordat papieski – Cesarz zrzekł się inwestytury, nadawania biskupstwa, nominacji kościelnych.  Cesarz zachował prawo nadawania ziemi – lenna.

Konflikt ten miał swoje odbicie w architekturze, fundacje cesarskie – katedralne, natomiast założenia klasztorne benedyktyńskie wiążą się z opozycją wobec cesarstwa.

Jednym z największych założeń benedyktyńskich to Hirsau (południe niemiec).

Wilhelm z Hirsau. W 1069 r. został opatem w Hirsau. Na stanowisku tym okazał się mężem rozważnym, dalekowzrocznym, szanowanym przez wielu, na których też wywierał wpływ niemały. Chętnie wstępowano do kierowanego przezeń klasztoru. W latach 1075-1076 przebywał w Rzymie, gdzie od Grzegorza VII uzyskał potwierdzenie przywilejów opactwa. Uczynił zeń ośrodek konfederacji, dla której zaadaptował zwyczaje kluniackie (Cluny). Odrzucały zdecydowanie inwestyturę świecką, ale przyjmowały kościelną. Nie dopuszczały do zawłaszczania kościołów i posług duszpasterskich, a wyborom opata zapewniały swobodę. Nie zdążały też do takiej centralizacji, jaką praktykowano w Cluny. Zmarł 5 lipca 1091 r. Jako błogosławionego wspominano Wilhelma w opactwie w Hirsau.

Kościół pw. Piotra i Pawła w Hirsau datowany jest na 1083 – 1092r to duża trójnawowa bazylika z transeptem i bardzo rozbudowaną wsch. częścią układ schodkowy, zamknięte prostą ścianą (brak absydy). Wsch. część zamknięta siedmioma niszami, wnękami ołtarzowymi.

Część zach. Rozbudowana zmonumentalizowana, przedsionek zwieńczony wieżami. Kościół w Hirsau jest niemiecką wersja opactwa francuskiego Cluni.

Reforma w Cluni – podporządkowanie się papieżowi, odsunięcie władzy cesarskiej od kościoła. Klasztory, które przyjęły reformę były pod zwierzchnictwem Cluni, w konsekwencji pod zwierzchnictwem papieża. Hirzau przyjęło tą reformę wpisując w to wszystkie niemieckie opactwa.

W tych czasach kościół benedyktyński zamknął się na wiernych, stąd rozbudowa części zach. przedsionek dla uczestnictwa świeckich, dla mnichów kolejne ołtarze we wnękach w części wsch. Dla niewyświęconych mnichów stworzono dodatkowy chór tzw. chór mniejszy – minor.

Bazylika z podporami kolumnowymi, kapitel z dekoracją półkola, prosty, czysty w kształcie i formie nawa środkowa sklepiona jako strop, w nawach bocznych sklepienie kolebkowe.

Ruiny kościoła pw. św. Piotra i Pawła XI/XII w Hirsau