SZTUKA OTTOŃSKA

Niegdyś potężne i rozległe państwo Karola Wielkiego po jego śmierci rozpadło się na trzy części. W X wieku dwie z nich umocniły się szczególnie i zaczęły prowadzić własne życie, co szczególnie widoczne jest w architekturze tych czasów. Królestwo wschodniofrankijskie stało się teraz Świętym Cesarstwem Rzymskim narodu Niemieckiego. Koronacja Ottona III na cesarza w Rzymie powołała do życia imperium, którego główne ośrodki kultury przesunęły się na wschód – do Magdeburga, Hildesheim, Akwizgranu i Trewiru.

Sztuka budowlana w państwie Ottonów wykształciła własny styl. Naśladowała i przekształcała wzory sztuki karolińskiej. Następuje kolejna próba RenovatioImperi, w duchu karolińskim, sztuka ottońska przekształcała się płynnie w sztukę romańską.

Królestwo wschodniofrankijskie – FranciaOrientalis

 Sztuka ottońska / Dynastia saska:

Henryk Ptasznik  919-936 / 925 wcielenie Lotaryngii

Otton I  936-973 / 962 koronacja na cesarza

Otton II  973-983

Otton III 983 – 1002

Henryk II 1002 – 1024

Sztuka  romańska / wczesna dynastia salicka

Konrad II  1024-1039

Henryk III  1039-1059

Henryk IV  1056-1106

Dojrzała dynastia staufijska / 1140-1250

Sztuka ottońska:

– ograniczona w zasięgu – domena niemiecka;

– jednolita w stylu, konstytuująca się w powolnym, zrównoważonym procesie;

– sterowana odgórnie – państwowa i reprezentacyjna [wzmocnienie władzy cesarskiej wśród konfliktów plemiennych, umocnienie pozycji każdej ze stron w walce o dominacje pomiędzy władzą świecką a duchową – późniejszy spór o inwestyture]

– sztuką dworu cesarskiego i dworów biskupich, a więc sztuką dworską, arystokratyczną

– rozbudowa ośrodków katedralnych

– rozbudowa klasztorów benedyktyńskich

– rozbudowa pfaltz – rezydencja

Zachowanych obiektów niewiele – obiekty ottońskie w czasie późniejszym przekształcały się w budowle romańskie i gotyckie (przykład katedra w Kolonii)

Sklepienia w czasach ottońskich są wprowadzane ale nie w całej budowli (w części absydy, nawy boczne) całe wnętrza sklepione dopiero w sztuce wczesnoromańskiej. Przykładem jest kościół Kanoniczek w Gernrode, w emporach zastosowano sklepienie kolebkowe poprzeczne, komora grobu św. Cyriaka w nawie bocznej zabudowano komorę grobu świętego – w św. wielkanocy odbywają się tu obrzędy liturgiczne.

Kościół św. Cyriaka w Gernrode 961-983 (kościół kanoniczek)

Najstarsza zachowana (nie w całości)  monumentalna budowla ottońska pochodzi z 961 roku  fundacji margrabiego Gero. Jest to krótka, trzynawowa bazylika kryta stropem. Transept lekko wystający poza obrys naw z dostawionymi absydiolami od wschodu. Prezbiterium zakończone od wschodu absydą, pod spodem sklepiona krypta. Wnętrze trzykondygnacyjne: arkady, empory, okna. Część zach. przebudowana w XII w wg koncepcji dwuchórowej pierwotnie stanowiła przykład westwerku ottońskiego – flankowanego cylindrycznymi wieżyczkami.

– najstarsza zachowana budowla z czasów ottońskich, nie zachowana w całości

– budowla dwuchórowa (bipolarna), dwa chóry równoważące się na przeciwległych końcach

– transept o regulowanym skrzyżowaniu

– masywy zachodnie często spotykane – wyraźne nawiązanie do okresu Karolingów, ale nieco inne

kształtowania: centralna środkowa wieża – wokół niej skupiona u Karolingów, teraz rozbicie na

mniejsze bryły)

– alternacja (naprzemienność) podpór (A-B-A)

Wnętrze

– krypty halowe – wynoszenie poziomu użytkowego chóru nad nawę, jak u Karolingów

– elewacje w nawie (jednolita płaszczyzna muru bez pionowej artykulacji

Krypty

– jedna z najstarszych zachowanych (filarowych) krypt halowych w Europie

– głowice kostkowe – zwarta blokowa bryła umożliwiająca przejście od okrągłej kolumny do

kwadratu kapitelu; zasada w kryptach ottońskich

Niegdyś potężne i rozległe państwo Karola Wielkiego po jego śmierci rozpadło się na trzy części. W X wieku dwie z nich umocniły się szczególnie i zaczęły prowadzić własne życie, co szczególnie widoczne jest w architekturze tych czasów. Królestwo wschodniofrankijskie stało się teraz Świętym Cesarstwem Rzymskim narodu Niemieckiego. Koronacja Ottona III na cesarza w Rzymie powołała do życia imperium, którego główne ośrodki kultury przesunęły się na wschód – do Magdeburga, Hildesheim, Akwizgranu i Trewiru.

Sztuka budowlana w państwie Ottonów wykształciła własny styl. Naśladowała i przekształcała wzory sztuki karolińskiej. Następuje kolejna próba RenovatioImperi, w duchu karolińskim, sztuka ottońska przekształcała się płynnie w sztukę romańską.

Królestwo wschodniofrankijskie – FranciaOrientalis

 Sztuka ottońska / Dynastia saska:

Henryk Ptasznik  919-936 / 925 wcielenie Lotaryngii

Otton I  936-973 / 962 koronacja na cesarza

Otton II  973-983

Otton III 983 – 1002

Henryk II 1002 – 1024

Sztuka  romańska / wczesna dynastia salicka

Konrad II  1024-1039

Henryk III  1039-1059

Henryk IV  1056-1106

Dojrzała dynastia staufijska / 1140-1250

Sztuka ottońska:

– ograniczona w zasięgu – domena niemiecka;

– jednolita w stylu, konstytuująca się w powolnym, zrównoważonym procesie;

– sterowana odgórnie – państwowa i reprezentacyjna [wzmocnienie władzy cesarskiej wśród konfliktów plemiennych, umocnienie pozycji każdej ze stron w walce o dominacje pomiędzy władzą świecką a duchową – późniejszy spór o inwestyture]

– sztuką dworu cesarskiego i dworów biskupich, a więc sztuką dworską, arystokratyczną

– rozbudowa ośrodków katedralnych

– rozbudowa klasztorów benedyktyńskich

– rozbudowa pfaltz – rezydencja

Zachowanych obiektów niewiele – obiekty ottońskie w czasie późniejszym przekształcały się w budowle romańskie i gotyckie (przykład katedra w Kolonii)

Sklepienia w czasach ottońskich są wprowadzane ale nie w całej budowli (w części absydy, nawy boczne) całe wnętrza sklepione dopiero w sztuce wczesnoromańskiej. Przykładem jest kościół Kanoniczek w Gernrode, w emporach zastosowano sklepienie kolebkowe poprzeczne, komora grobu św. Cyriaka w nawie bocznej zabudowano komorę grobu świętego – w św. wielkanocy odbywają się tu obrzędy liturgiczne.

Kościół św. Cyriaka w Gernrode 961-983                  (kościół kanoniczek)

Najstarsza zachowana (nie w całości)  monumentalna budowla ottońska pochodzi z 961 roku  fundacji margrabiego Gero. Jest to krótka, trzynawowa bazylika kryta stropem. Transept lekko wystający poza obrys naw z dostawionymi absydiolami od wschodu. Prezbiterium zakończone od wschodu absydą, pod spodem sklepiona krypta. Wnętrze trzykondygnacyjne: arkady, empory, okna. Część zach. przebudowana w XII w wg koncepcji dwuchórowej pierwotnie stanowiła przykład westwerku ottońskiego – flankowanego cylindrycznymi wieżyczkami.

– najstarsza zachowana budowla z czasów ottońskich, nie zachowana w całości

– budowla dwuchórowa (bipolarna), dwa chóry równoważące się na przeciwległych końcach

– transept o regulowanym skrzyżowaniu

– masywy zachodnie często spotykane – wyraźne nawiązanie do okresu Karolingów, ale nieco inne

kształtowania: centralna środkowa wieża – wokół niej skupiona u Karolingów, teraz rozbicie na

mniejsze bryły)

– alternacja (naprzemienność) podpór (A-B-A)

Wnętrze

– krypty halowe – wynoszenie poziomu użytkowego chóru nad nawę, jak u Karolingów

– elewacje w nawie (jednolita płaszczyzna muru bez pionowej artykulacji

Krypty

– jedna z najstarszych zachowanych (filarowych) krypt halowych w Europie

– głowice kostkowe – zwarta blokowa bryła umożliwiająca przejście od okrągłej kolumny do

kwadratu kapitelu; zasada w kryptach ottońskich

zachodni chór
święty grób