Sztuka po soborze Trydenckim 1545-1563

  • Spotkanie biskupów rzymsko katolickich, składające się z 25 sesji; czasy panowania papieża Pawła III, Juliusza III Del Monte; okres kontrreformacyjny – kościół stara się odpowiedzieć na kwestie podstawowe; Pius IV doprowadził sobór do końca;
  • Zwołanie soboru, próba uratowania jedności Kościoła w miejscowości Trydent;
  • Papież Pius ustanowił komisję, której zadaniem była rewizja ksiąg liturgicznych
  • Wydanie Breviarum Romanum (1565) – zwolnił niektóre święta i ich oktawy, dokonał nowej klasyfikacji pozostałych świąt; ustalono 5 klas, a w 1602 dodano jeszcze jedno święto rytu zdwojonego większego;
  • Zanikła recytacja Oficium jako modlitwy zbiorowej;
  • Grzegorz XIII zreformował kalendarz i rok liturgiczny
  • Klemens VIII wprowadził księgi dot liturgii katedralnej – ceremoniał biskupi, rytuał rzymski;
  • Msza trydencka w swej istocie stanowi oficjalnie przyjętą, trwałą mszę;
  • Potępienie Lutra i Reformacji
  • Sztuka Biblią dla analfabetów (tak jak postulował Grzegorz Wielki) – obrazy mają przypominać prawdy wiary i skłaniać do ciągłego ich rozszerzania
  • Formalny zakaz przedstawiania fałszywych dogmatów;
  • Oczyszczenie sztuki z błędów: zabobon (superstitio), lubieżność (lascivia), bezwstydny wdzięk, nieuporządkowanie i nieprzemyślanie;
  • Zgodność z tekstem Biblii, dosłowne jego przedstawianie, od artysty oczekuje Kościół rzeczowego referatu, opartego na dokumentacji biblijnej i hagiograficznej;
  • Zakres ograniczeń wąski – dot. one tylko obrazów przeznaczonych do kultu publicznego, jeżeli obraz różni się zasadniczo od dotychczasowych formuł ikonograficznych podlega aprobacie biskupa;
  • Koniec liberalizmu kościoła w odniesieniu do sztuki
  • Sztuka potrydencka stała się sztuką ściśle kontrolowaną przez kościół
  • Produkcja traktatów odnoszących się do teorii ikonografii, których postulaty zwykło się utożsamiać z zaleceniami soboru;
  • Sztuka nie chce być produktem rzemieślniczym, lecz owocem refleksji i studiów;
  • 1540 zatwierdzenie zakonu jezuitów – mieli prawo chodzić bez habitów, nie kultywowali wspólnego życia i wspólnej liturgii;
  • 1563 ostatnia sesja soboru
  • 1564 zatwierdzenie postanowień soborowych
  • po soborze zaczęto walczyć ze zbyt lekkim uformowaniem scen biblijnych, malowaniem ich w realiach życia codziennego;
  • uproszczenie liturgii
  • odrzucenie apokryfów
  • odrzucenie tzw. rodzajowości
  • rozkwit sztuki potrydenckiej – triumf baroku, estetyka barokowa wprzęgnięta w kościół
  • Traktat Boromeusza –
  • SYNOD  PROWINCJONALNY  W  PIOTRKOWIE
  • 1577
  • Zaakceptowano Uchwały Sobory Trydenckiego (synod prowincjonalny)
  • SYNOD  KRAKOWSKI
  • 1621
  • Pierwsza polska ustawa kościelna dot. sztuki;
  • Pierwsze na ziemiach polski postanowienie o ochronie zabytków;
  • Obowiązek naprawy i odświeżania obrazów, jeżeli okaże się to niemożliwe, obraz ma być spalony, a popiół wrzucony do piscyny;
  • Obrazy należy wieszać w odpowiednich miejscach, nie pod oknami, nie wolni ich także przebijać gwoździami;
  • W 10 punktach wymienia jakie przedstawienia należy usunąć z kościołów:
    • 1.nagość Adama i Ewy,
    • 2. eliminowanie inspiracji apokryficznej (św. Anna z 3 mężami),
    • 3.eliminacja błędów dogmatycznych,
    • 4.ustala typologie przedstawień maryjnych (eliminacja stroju zbyt świeckiego i zagranicznego)
    • 5. nagość Marii Magdaleny
    • 6. zakaz sporządzania wizerunków z życia Chrystusa, odbitych na papierze z wydrukowanymi niemieckimi pieśniami, gdyż przeważnie drukują je heretycy
    • 7. i 8. przedstawiać Chrystusa jako człowieka, a nie Baranka Bożego
    • 9. zakazuje się rzeźbienia w drewnie bukowym
  • 10. zakazuje się rzeźbić lub przedstawiać dzieje świętych na kobiercach, posadzkach, itp.
  • Wnętrze kościoła: ołtarz – rodzaj sceny dla wiernych
  • Kościół – pałacem królewskim Chrystusa króla
  • Najświętszy sakrament prezentowany na ołtarzu gł, przechowywany w tabernakulum
  • Nisza – tron eucharystyczny, na monstrancję
  • 3 sposoby sensu duchowego pisma: alegoryczny – nawiązujący do przeszłości, prawdy odnosi się do Chrystusa i kościoła; anagogiczny – nawiązuje do teraźniejszości, do rzeczywistości nadprzyrodzonej; topologiczny – do przyszłości, do treści moralnych, pouczenie moralne;
  • SOBÓR  WATYKAŃSKI  I
  • 1869 – 1870
  • Prymat papieża i jego nieomylność;
  • Przerwany przez likwidację Państwa Kościelnego (wojsko własne)
  • SOBÓR  WATYKAŃSKI  II
  • 1962 – 1965
  • sobór został zwołany bullą Humanae salutis przez papieża Jana XXIII; odbyły się 4 wielkie sesje;
  • Owocem soboru było wydanie 16 dokumentów;
  • Sztuka jedną z form dobrej nowiny;
  • Uznano autonomię sztuki, jej wolność, zasadnicza jej tajemnica
  • Uchwalono 4 konstytucje o kościele, liturgii, objawieniu bożym,
  • Uchwalone dekrety i deklaracje o wolności religijnej
  • Konstytucja o liturgii świętej Sacrosanctum Concilium,
  • Sztuka jest zbawienna dla kościoła; chcieli nawiązać współpracę z artystami; tylko artysta może ukazać rzeczy niewidzialne;